October 22, 2020

De methode Coué – Teuntje Klinkenberg (boekrecensie)

De auteur
Teuntje Klinkenberg (1954) is regisseur en getrouwd met zanger Huub van der Lubbe.

Het verhaal
Teuntje Klinkenberg is pas 17 jaar oud wanneer haar moeder overlijdt aan borstkanker. Voor Teuntje is dit totaal onverwacht. Hoewel zij wel op de hoogte is van het feit dat haar moeder niet gezond is, heeft ze de ernst van de ziekte volledig onderschat. Binnen de familie Klinkenberg wordt namelijk de methode Coué gehanteerd: als je de dingen ontkent zijn ze er ook niet. Teuntje staat alleen in haar verdriet en wanhoop.

Haar vader is meer bezig met wat er zich in de wereld afspeelt, dan dat hij aandacht heeft voor zijn eigen gezin. Bij haar grootmoeder Mémé kan ze ook niet terecht. Zij is degene die de methode Coué het meest in stand houdt. De oorzaak van haar gedrag is te wijten aan de dood van haar man. Teuntje’s grootvader was een verzetsman die is omgekomen in een concentratiekamp. Dit heeft een enorme stempel gedrukt op het leven van zijn vrouw en dochter. Alles draait om de vader, maar tegelijkertijd mag er niet over gesproken worden. Tineke trouwt met Wim, een overtuigd communist en bij hem vindt ze veiligheid. Maar dit verandert als Tineke ziek wordt. Net als bij de dood van haar vader, kiest de familie ook nu voor ontkenning en zwijgt. Tineke sterft eenzaam in het ziekenhuis en na haar dood wordt haar lichaam ter beschikking gesteld aan de wetenschap. Teuntje worstelt met het verlies van haar moeder, maar vooral met het gemis van een afscheid.

Op haar 36e wordt Teuntje voor het eerst zelf getroffen door borstkanker. Met de eenzame strijd van haar moeder in haar achterhoofd besluit ze het zelf anders aan te pakken. Ze praat openhartig over haar ziekte en benadrukt de noodzaak om afscheid van een stervende te kunnen nemen. Wanneer ze voor de derde keer borstkanker krijgt is dit de directe aanleiding om het boek te schrijven.

Uit de methode Coué
Ik blijf met onze huisarts achter. En dan kan ik eindelijk de vraag stellen die me al zo lang bezighoudt. Ik probeer luchtig te doen. “Dat met haar buik vorig jaar en toen daarna met haar borst en nu dat oog..dat heeft toch niks met elkaar te maken he?”

“Jawel Teun, je moeder is heel ernstig ziek”. Een lange stilte. Mijn moeder heeft kanker. “Ze wordt dus nooit meer beter?” Tegenover mij geknik. Tegen beter weten in hoopte ik elke dag toch nog dat het beter met haar zal gaan.

Recensie
De methode Coué is een verhaal van drie generaties vrouwen: Teuntje, moeder Tineke en grootmoeder Mémé. Op fascinerende wijze beschrijft Teuntje het ontstaan van patronen in een familie die vervolgens generaties lang hun weerslag op de betrokkenen hebben. Tot het moment dat iemand (Teuntje) besluit het patroon te doorbreken.

De methode Coué is een mooie, maar vooral dappere autobiografie. Schrijnend is het stuk waarin Teuntje beschrijft hoe zij tijdens de vakantie in zee zwemt en haar moeder ziet wenken. Teuntje gaat niet naar toe, maar zwaait en zwemt verder. Drie weken later sterft haar moeder en Teuntje wordt verscheurd door schuldgevoel. Ze beseft dat haar moeder op dat moment misschien afscheid had willen nemen.  Het boek is confronterend, maar wordt nergens té emotioneel. Hoewel de ziekte borstkanker een prominente rol in het boek speelt, is het zeker niet alleen bestemd voor diegenen die daarmee te maken hebben (gehad). Met name de verstoorde familierelatie zal voor velen een bron van herkenning zijn. Bovendien zet Teuntje een prachtig tijdsbeeld neer.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *