October 22, 2020

Exclusief: interview met Erik de Jong (Spinvis)

Van 12 t/m 14 oktober 2012 kun je bij De Flitsacademie een workshop Songwriting volgen. Eén van de speerpunten van De Flitsacademie is dat de opleidingen altijd door grote namen uit het vak worden gegeven en dat is ook dit keer weer goed gelukt. Na Paul de Munnik, Sandro Assorgia, Thomas Acda en Huub van der Lubbe staan dit jaar Martin Buitenhuis (Van Dik Hout) en Erik de Jong (Spinvis) voor de klas. Cultilicious Magazine kreeg op de valreep de mogelijkheid om Erik de Jong te interviewen over deze unieke opleiding en stuurde special starreporter, singer/songwriter en ervaringsdeskundige Joep van Leeuwen op pad!

 

Je schrijft eigen werk. Hoe ben je daartoe gekomen?
Dat is geen bewuste stap geweest die ik van het ene op het andere moment heb genomen. Eigenlijk ben ik daar mijn hele leven al mee bezig. Als kind, als tien of twaalfjarige, begin je serieus een hobby te ontwikkelen. Bij de één is dat tekenen, schilderen of voetballen, bij mij was dat muziek maken. Dat was nogal voor de hand liggend, want mijn vader is muzikant, dus het hele huis stond altijd vol met muziekinstrumenten. Het maken van muziek was als kind heel normaal. Maar goed, dat is dan het spelen van instrumentale muziek, zoals gitaar en piano. Wat daar bijkomt is natuurlijk het maken van een liedje en dat is pas later gekomen. Je ontwikkelt natuurlijk je smaak, je gaat literatuur en poëzie lezen en dat ontwikkelde zich pas later. Wat bij mij heel lang heeft geduurd, en ik weet nog steeds niet wáárom,  is dat ik niet heb bedacht dat ik het zelf ook kon zingen, want ik ben niet echt een zanger. Ik schreef wel teksten voor anderen of teksten die ik zelf mooi vond en ik maakte instrumentale muziek met samples en stemmen, voor bijvoorbeeld de radio. Maar om de een of andere reden heb ik nooit de voor de hand liggende keuze gemaakt om die liedjes zelf te gaan zingen en daarom duurde het zolang voordat de mensen deze gingen horen. Maar ik ben er dus wel mijn hele leven al mee bezig.

Wat heeft je er tenslotte toe aangezet om dan toch zelf te gaan zingen? Hoe kwam je daar achter of maakte iemand je erop attent?
Nee, dat heb ik zelf ontdekt. Het is een springplank boven hoog water en dan moet je het gewoon een keer doen. Ik probeerde het zo goed als ik kon. Dat wat ik hoorde was niet iemand die goed kon zingen, maar het was wel precies iets wat ik wilde doen eigenlijk en dat is natuurlijk veel belangrijker. Niet wat de mensen ervan vinden, maar dat je zelf het idee hebt dat het iets is waar je je hele leven mee door kunt en wilt gaan. Bij De Flitsacademie is dat wel één van de dingen die ik kan vertellen of meegeven. Dat je het niet moet doen om het publiek te bereiken of om beroemd te worden. In eerste instantie, als het ervan komt, is dat natuurlijk prachtig, maar dat mag nooit een drijfveer zijn. De enige drijfveer moet zijn dat je het gewoon ontzettend leuk vindt om te doen en dat is bij mij altijd het geval geweest, dus ik ben er ook nooit meer mee gestopt.

Vind je het belangrijk dat je de boodschap in de tekst over kunt dragen op het publiek?
Dat is moeilijk, want dan moet je eerst definiëren wat de boodschap is. Het is niet zo dat ik geëngageerde of politiek geladen teksten maak of dat ik vind dat de wereld zus of zo in elkaar moet zitten. Dat is niet zo. Maar het is wel zo dat je in een tekst vertelt wat jóu raakt en hoe jíj denkt dat de mensen zijn en dat is ook wel een voorbeeld van een boodschap. Maar het is dus niet zo dat iemand daardoor zijn gedrag moet veranderen. Het is niet moralistisch bedoeld.

Kan een singer/songwriter het best zijn eigen nummer zingen? Zodat hij de boodschap in het nummer het best over kan brengen?
Dat vind ik zelf wel het interessantste, want gezongen tekst is wezenlijk anders dan geschreven tekst. Als ik een tekst op papier zie, dan zie ik natuurlijk wel de betekenis van de woorden, maar de menselijke stem vind ik een belangrijk, interessant en veelzeggend instrument. Als ik naar jou luister en ik hoor dat je een bepaald accent hebt, dat je bepaalde stiltes laat tussen woorden of dat je bepaalde accenten legt.. begrijp je? Het is allemaal muziek, het is allemaal informatie en dat zit niet in geschreven woorden. Dus bij iemand die zelf teksten schrijft en zingt, of spreekt voor mijn part, daarbij hoor ik de onderliggende betekenis en misschien zelfs de onderbewuste betekenis. Dus dat jij hoort wat diegene zelf nog niet eens had bedacht. Het is een heel subtiel en mooi spel en dat is poëzie van de menselijke stem en die gaat verloren als je het alleen maar opschrijft. Een andere buiging van de stem kan een heel andere betekenis geven.

Waarom heb je voor de Nederlandse taal gekozen?
Ik heb ook in punk- en new wave bandjes gezongen en honderduizend andere dingen geprobeerd. Maar als je niet echt een goede zanger bent en je gaat in het Nederlands gaat zingen, dan heb je opeens heel veel mee. In eerste instantie maak je het jezelf moeilijk, want Nederlands is niet echt een heel muzikale taal, vaak zitten de klemtonen verkeerd in de woorden. Engels is natuurlijk echt een poptaal, maar Italiaans is natuurlijk ook heel erg mooi. Dus dat is wel een soort handicap. Het is niet mooi in de zin dat iedereen het herkent als cool of mooi, maar tegelijkertijd heb je ook het voordeel dat je binnenkomt op een hogere verdieping. Als ik tegen jou in het Engels ga zingen, gaat het een beetje je ene oor in en je andere uit, omdat je bij Engelstalige liedjes filtert. Of het moet Bob Dylan zijn, die dieper en op een poëtische manier met zijn teksten omgaat anders filter je al snel de betekenis uit de woorden en houd je alleen de klank over. Ik heb gemerkt dat Engelse teksten maken eigenlijk heel makkelijk gaat. Je kunt een avondje voor de televisie zitten, mooie zinnen uit toffe series opschrijven, die aan elkaar plakken en dan heb je een goede Engelse tekst die ook nog een keertje Rock & Roll is. Dat is heel verleidelijk, omdat het al zo snel een heel mooi resultaat oplevert. Maar uiteindelijk geeft het niet wat ik wil zeggen en dat is dan toch iets heel persoonlijks. Ook al is het voertuig niet zo mooi, toch is de boodschap mooier.

Je bent benaderd door De Flitsacademie om daar het cursusweekend Songwriting te gaan doen. Wat was de reden dat je hier ‘ja’ tegen hebt gezegd?
Omdat  vaak, net als nu, in interviews gevraagd wordt hoe songteksten in elkaar zitten en dan zoek ik naar woorden om het zo goed mogelijk uit te leggen. Jij schrijft dat op en dat komt dan weer bij degenen die dat lezen, maar dan zit er toch een journalist tussen. Ik zeg niet dat die journalist het niet goed verwoordt, maar dit is een kans om direct in contact te komen met mensen die zich voor het schrijven van songteksten interesseren en dat vind ik heel leuk! Het is het overdragen van kennis en ik zal gelijk zeggen: er is geen kant en klare methode. Ik kan alleen maar vertellen hoe ik het doe en Martin (Buitenhuis red. ) zal zeggen hoe hij het doet en het is een lange weg die ik met een blinddoek voor, met intuïtie en op goed geluk zelf heb ontwikkeld en ik kan niet zeggen dat mensen het dan ook zo moeten gaan doen. Maar ik kan wel vertellen dat er een aantal waarden zijn waar je iets aan hebt. Dat is bijvoorbeeld je zelfvertrouwen en twijfel die altijd bij je zal zijn en dat je nooit zal stoppen met twijfelen. Dus je moet bevriend raken met die twijfel op de een of andere manier en daar zijn trucjes voor en die kan ik vertellen.

Je doet de workshop samen met Martin Buitenhuis, de zanger van Van Dik Hout. Zijn jullie ‘tot elkaar veroordeeld’ of hebben jullie elkaar opgezocht?
Lachend: We zijn tot elkaar veroordeeld, maar tot groot plezier. We hebben elkaar een tijdje geleden ontmoet in een café en we waren het al snel eens over, wat ik net al zei, dat het schrijven van songteksten een vaag hocus pocus is en dat je allemaal met dezelfde waarden worstelt. We zitten dan ook echt op één lijn.

Stel dat ik bij de workshop aanwezig ben. Wat zou jij me willen meegeven?
Dat je vol goede moed bent en jezelf een beetje kunt wapenen tegen alle ‘mitsen en maren’. Je moet de beren op de weg kunnen relativeren. Dit is gewoon wat je moet doen. De wereld is geobsedeerd door roem en bekendheid. Al die talentenshows zoals The Voice Of Holland gaan eigenlijk alleen maar om het bekend zijn. Ik hoop dat de deelnemers die ik in de workshop zal treffen daar niet op gericht zijn en beseffen dat het toch echt diep vanuit jezelf moet komen en dat het niet zoveel met de buitenwereld te maken heeft.

Er is dus geen formule om een nummer te schrijven. Maar zijn er zaken waar een goed nummer minimaal aan moet voldoen?
Dat is smaak onderheven. Een goed liedje leunt op drie elementen, niet meer. Op het moment dat het meer elementen gaat bevatten, moet je het in stukjes gaan knippen en er meer liedjes van gaan maken. Er moet wel een speerpunt zijn, een eenduidige toon hebben. Als mensen teksten aan mij voorleggen, dan zitten daar vaak mooie ideeën en gedachten in, maar het is te veelkleurig en te wijds. Het is een soort onkruid wieden, zowel in de tekst als in de muziek. Muziek kan ook veel te complex zijn.

Heb je zelf een voorbeeld in de muziek of in de poëzie?
Talloze natuurlijk! De muziek waar ik naar luisterde, is de muziek waar ik door beïnvloed ben. Wat betreft de Nederlandse tekst is eigenlijk alleen Lennaert Nijgh, de schrijver van de nummers van Boudewijn de Groot, de allerbeste. Klaar. De rest is ook goed, maar wat hij schreef is niet zozeer poëzie, alswel liedjesteksten en dat wil ik ook gaan benadrukken. Die twee disciplines lijken enorm op elkaar, maar zijn absoluut niet hetzelfde. Maar wat betreft muziek ..alles! Ik ben echt een alleseter. Alles wat goed is en wat met liefde en vakmanschap gemaakt is een inspiratiebron. Met name het vakmanschap heb ik hoog in het vaandel staan, dat vind ik mooi. Dat ik hoor dat er met liefde en aandacht is gemusiceerd, geproduceerd en opgenomen en dat kan op twee manieren fout gaan. Het is of te slordig en er wordt met minachting op de techniek neergekeken. Dit was een tijdje terug in de punk aan de hand; hoe slechter men speelde, hoe beter het was. Aan de andere kant heb je ook de virtuose muziek, die zo leeg kan zijn als iets waar alleen maar zoveel mogelijk tonen per seconde worden geproduceerd, zonder dat iemand ook maar echt iets heeft te zeggen.

Wat wil je zelf nog bereiken? Heb je nog dromen of iets waar je naartoe leeft? Of heb je alles wel bereikt?
Je hebt nooit alles al bereikt. Ik moet nu wel vaak tegen mezelf zeggen dat de schoenmaker bij zijn leest moet blijven. Want ik schrijf én teksten én muziek, dus er wordt me vaak gevraagd om filmmuziek te maken, maar ook om literaire teksten en gedichten aan te leveren. Ik vind dat een grote eer en leuk om te doen, maar als ik niet uitkijk ben ik alleen maar bezig met de dingen erom heen, in plaats van met mijn echte werk en dat is liedjes schrijven. Als je vraagt: wat is jouw droom?, dan is het toch zolang mogelijk gezond blijven en tot mijn tachtigste of langer dit te blijven doen.

Zoals Lennart Cohen dat heeft gedaan…
Ja. Nou, dat vind ik een prachtig voorbeeld! Dat je dat kan en gewoon maar doet. En ik vind het ook leuk om te merken, dat leeftijd helemaal niet zo’n issue is. Ik ben nu in de vijftig en dat maakt blijkbaar niemand wat uit. Je hoeft niet mooi en jong te zijn, als je maar serieus bent en hard werkt. Dan kun je door tot je tachtigste!

Eigenlijk wordt het alleen maar beter naar mate je ouder wordt?
Dat is heel moeilijk te zeggen! Some you win, some you loose. Ik merk dat ik groei in bepaalde opzichten, maar dat ik ook dingen verlies. Dus groeien of beter worden is moeilijk te zeggen. Je ontwikkelt je wel, maar je kunt onmogelijk zeggen of dit ten goede of ten kwade is.

Meer informatie over Erik de Jong vind je op site van Spinvis. Wil je ook les krijgen van deze topper? Er zijn nog enkele plaatsen beschikbaar voor de workshop!  Op de site van De Flitsacademie vind je alle informatie.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *