October 30, 2020

Subliem toneelspel bij Annie M.G. op Soestdijk van Het Toneel Speelt

Het is geen geheim dat ik een groot fan ben van Trudy de Jong. Al eerder schreef ik een recensie over haar fantastische rol in de eenakter Coco Chanel Revisited en ik was dan ook blij verrast aanwezig te mogen zijn bij de feestelijke première van Annie M.G. op Soestdijk in de Stadsschouwburg Utrecht.

De tragikomedie Annie M.G. Schmidt op Soestdijk is een toneelstuk in een toneelstuk en speelt zich af op paleis Soestdijk. Het is 1958, vlak na de Greet Hofmans affaire. We zien de vorstin in een eenzame, moeilijke tijd. Haar huwelijk bevindt zich op een dieptepunt en haar oudste kinderen zijn het huis uit. Juliana’s vriendinnen besluiten om de koningin op te vrolijken door hun vroegere toneelclub nieuw leven in te blazen. Toneelspelen is immers Juliana’s grootste hobby. Annie M.G. Schmidt krijgt een opdracht speciaal voor Juliana en haar vriendinnen een toneelstuk te schrijven dat met kerst zal worden opgevoerd. Dit resulteert in Vrouwen om Dr. Deninga, een blijspel over een man die nooit thuis is en bovendien een minnares heeft. 

Het stuk speelt zich af in de tuinen van Soestdijk. Juliana’s vriendin Fobs, particulier secretaresse Bien en de veel jongere, en voor mij niet geheel plaatsbare, Dotty zijn door Juliana opgetrommeld om onder leiding van regisseuse Clara te repeteren voor de voorstelling Vrouwen om Dr. Deninga. De sfeer is wat ongemakkelijk. Fobs en Juliana hebben jaren geen contact gehad door Juliana’s fascinatie voor Greet Hofmans en de daaruit voortvloeiende huwelijks- en regeringscrisis en Bien kan haar roeping als particulier secretaresse maar moeilijk loslaten. Bovendien drukt de spanning omtrent het wankele huwelijk van Juliana en Bernhard onmiskenbaar op de stemming van alle betrokkenen. Al snel lopen de verhaallijnen van het toneelstuk en de werkelijkheid door elkaar heen.

Heeft Annie M.G. Schmidt bewust voor een stuk over leugens en ontrouw gekozen? Dat is wat een ieder zich afvraagt. Ik denk het wel. Heel Nederland wist wat er speelde op Soestdijk, dus Annie M.G. Schmidt waarschijnlijk ook. Het geeft de voorstelling een extra scherp randje. We zien Juliana als een dwingende, soms driftige, maar vooral gekwetste en eenzame vrouw. Hoewel Bernhard niet fysiek meespeelt, is hij continue aanwezig. Of liever gezegd: afwezig, zijn echtgenote wanhopig achterlatend. Schreinend is de scene waarin Bernhard één van de zes gekochte Barbies achterlaat voor zijn jongste dochter. De overige vijf poppen gaan mee naar Florida voor, naar wat blijkt, zijn buitenechtelijke dochter Alicia. De laatste past niet meer in de koffer. “Geef die dan maar aan Marijke”, is de opdracht voor secretaresse Bien. Juliana beseft dat haar kinderen uit plicht zijn geboren. “Vijf poppen voor zijn liefdeskind”, horen we haar zeggen, “en maar één voor Marijke”. Het is kenmerkend voor het huwelijk van Bernhard en Juliana, net als zijn liefde voor het vrouwelijk schoon. Als Juliana opgetogen constateert dat Bernhard wel degelijk bij het toneelstuk aanwezig was (“Zie je dat hij wel van toneel houdt?!”), blijkt al snel dat hij voornamelijk genoot van de omkleedscéne van de jonge freule Joppie en daarna al snel de kuierlatten nam.

Annie M.G. op Soestdijk is een comedy met een tragisch randje. Of een tragedie met een komische noot. Het is maar hoe je het bekijkt. Feit is dat de vijf actrices een fantastisch stuk neerzetten. Annet Malherbe is geweldig als oude studievriendin Fobs. Ze doet me denken aan een Nederlandse Mrs. Bucket (“It’s Bouquét!). Het is overduidelijk een vriendschap uit verplichting, maar Fobs zet haar schouders eronder en kruipt, onder licht protest én met het vooruitzicht van een glas sherry, in haar mantelpak door de borders van de paleistuin. Trudy de Jong is perfect gecast als ietwat zenuwachtige secretaresse die overduidelijk worstelt met haar loyaliteit aan zowel Juliana en Bernhard en bovendien haar functie maar moeilijk los kan laten om te repeteren. Ria Eimers is ronduit subliem in haar rol van koningin Juliana. Ondanks dat ze in eerste instantie qua uiterlijk helemaal niet lijkt, zie je vanaf de eerste seconde ‘Jula’ en dat mag je met recht magnifiek acteerwerk noemen. De relatief onbekende en jonge Julia Akkermans is een frisse tegenhanger en weet zich, ondanks dat dit een enorme opgave moet zijn, goed staande te houden naast de ‘ouwe rotten in het vak’, als ik zo oneerbiedig mag zijn. Er zijn een paar kleine hiccups. Zo waren er in 1958 nog geen spijkerbroeken verkrijgbaar in Nederland en zou er werkelijk iemand in directoire en jarretelles op het koninklijke podium hebben gestaan? Maar dit zijn verwaarloosbare feitjes die niet opwegen tegen het uitmuntende spel. Mooi is de eindscène waarin duidelijk wordt dat Juliana helemaal geen zwakke persoonlijkheid was, maar een sterke vrouw die zeer bewust koos voor de leugen omdat ze, ondanks het bedrog en de wetenschap dat hij niet uit liefde met haar was getrouwd, zoveel van haar man hield.

Annie M.G. op Soestdijk is de komende maanden te zien in theaters door het hele land. Klik hier voor de speellijst.

Met: Annet Malherbe, Ria Eimers, Trudy de Jong, Saskia Temmink en Julia Akkermans

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *